14.12.2021
No items found.

Przesiedleńcy okazali się ślepi

Ofiary ideologii i politycznego fundamentalizmu

Wielki gest Willy'ego Brandta, jakim było padnięcie na kolana przed pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie 7 grudnia 1970 roku, świadczy o jego odwadze i moralnym kręgosłupie. Był to czyn, który odmienił świat w wielu płaszczyznach. Ale stał się też początkiem dramatycznego procesu marginalizacji środowisk przesiedleńczych w Niemczech i ich kulturalnych tradycji.

Przesiedleńcy okazali się ślepi

Wielki gest Willy'ego Brandta, jakim było padnięcie na kolana przed pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie 7 grudnia 1970 roku, świadczy o jego odwadze i moralnym kręgosłupie. Był to czyn, który odmienił świat w wielu płaszczyznach. Ale stał się też początkiem dramatycznego procesu marginalizacji środowisk przesiedleńczych w Niemczech i ich kulturalnych tradycji.

Liderem powojennej SPD był Kurt Schumacher, przesiedleniec z Chełmna na Pomorzu i wieloletni więzień obozów koncentracyjnych. Ponieważ Schumacher sam uważała się za przesiedleńca, w pierwszych latach Republiki Federalnej to właśnie SPD była tą partią, z którą się w głównej mierze przesiedleńcy, również Autochtoni i Niemcy ze Śląska, identyfikowali. Tutaj znajdowali najwięcej zrozumienia i poparcia, a Herbert Hupka długo był posłem SPD właśnie. Ale prawdą jest, że również politycy SPD uczestniczyli w ideologicznej kampanii, która konsekwentnie zapowiadała powrót przesiedleńców na ziemie rodzinne. Było to polityczne oszustwo, ponieważ dla wszystkich polityków niemieckich od początku istnienia Republiki Federalnej było wiadome, że decyzje terytorialne, które zapadły w Poczdamie w 1945 roku są nieodwracalne. Ale przecież o wiele łatwiej było snuć przed przesiedleńcami nierealne wizje powrotu, jak budować dla nich domy i miejsca pracy. Tymi obietnicami można było na nich wymusić akceptację fatalnych warunków mieszkaniowych i gorszą sytuację socjalną. Ten mit powrotu na ziemie rodzinne SPD podtrzymywało jeszcze do wyborów we wrześniu 1969 roku.

Dopiero po wyborach nowy socjaldemokratyczno-liberalny rząd Willy'ego Brandta otworzył nowy rozdział stosunków ze wschodem Europy. Gotowość do zaakceptowania granic na wschodzie elity środowisk przesiedleńczych odebrały jako zdradę. Takim elementem tej niechcianej polityki był właśnie hołd nowego kanclerza oddany przed pomnikiem Bohaterów Getta w Warszawie.

Było on zresztą wstrząsem dla całej niemieckiej opinii publicznej. Gest ten był szokiem, którego większość niemieckiego społeczeństwa nie potrafiła zrozumieć. Dlatego to wydarzenie pod pomnikiem Ofiar Getta stało się ważnym impulsem dla ogólnonarodowej debaty na temat odpowiedzialności Niemiec za zbrodnie popełnione podczas wojny. I to była wielka korzyść.

Fatalnie się jednak stało, że ówcześni liderzy organizacji przesiedleńczych nie dostrzegli, jak bardzo zmieniła się sytuacja polityczna w Europie i ich rola w Niemczech. Upierali się dalej przy nierealnych żądaniach powrotu na utracone ziemie rodzinne. Te ideologiczne postulaty były tym bardziej dziwne, że już w latach 70., czy później, trudno było znaleźć kogoś, kto chciałby na stałe wracać na Śląsk. Strategia ta doprowadziła nie tylko do społecznej marginalizacji środowisk przesiedleńczych. Ale co wiele gorsze, doprowadzili oni do tego, że tradycje kultura przyniesione ze wchodu stały się czymś wstydliwym.

Klęknięcie przed Pomnikiem Bohaterów Getta nie było również w Polsce dobrze odebrane. Odczytane zostało jako pokłon przed niechcianymi wówczas w Polsce środowiskami żydowskimi. Ale również stanowiło podważenie kultywowanego wówczas stereotypu Niemca wroga. Stąd też cenzura w Polsce zakazała publikacji zdjęcia klęczącego Kanclerza.

Klęknięcie Willy'ego Brandta przed pomnikiem Bohaterów Getta było spontanicznym gestem uczciwego, wrażliwego człowieka, który poczuł się w tym miejscu przygnieciony ciężarem winy. Ale gest Willy'ego Brandta okazał się wielkim krokiem na drodze polsko-niemieckiego pojednania. I jako taki jest dziś zarówno w Polsce jak i w Niemczech z wielkim podziwem honorowany.

Dla różnych organizacji Autochtonów konsekwencje zastygnięcia w nierealnych, dyktowanych ideologią postulatach, powinno być wielkim ostrzeżeniem. Dlatego rocznica uklęknięcia przed upominkiem Bohaterów Getta przez Willy'ego Brandta powinna tu być inspiracją dla wielu refleksji.

This is some text inside of a div block.
Autor:
Sebastian Fikus

Więcej artykułów

Prusacy, Prajzaci, Prajzsko, Hlucinsko, Prajzska Rallye, Rajd Pruski
Geografia
Historia
Kultura
Ludzie
Tożsamość

Prusy jako alternatywa

Autochtoni na Górnym Śląsku najczęściej postrzegają się albo jako Ślązacy, albo jako Niemcy. Państwo Pruskie popadło w zapomnienie i prawie nikt się z nim tu nie identyfikuje. Zupełnie inaczej jest w czeskiej części Górnego Śląska. Tam Państwo Wilhelma II jest dla wielu kluczem do tożsamości. Tradycje te są również aktywnie kultywowane.

Czytaj dalej
Carl Ulitzka wraz z parafiankami z kościoła św. Mikołaja w Raciborzu Starej wsi
Historia
Kultura
Ludzie
Tożsamość

Carl Ulitzka powinien wrócić do domu!

Carl Ulitzka był w okresie międzywojennym największym moralnym i politycznym autorytetem na Górnym Śląsku. Nie stronił też od ważnych urzędów. Jako przewodniczący górnośląskiej partii Centrum miał długo kluczowy wpływ na życie regionu. Dwukrotnie wygnany z Raciborza. W 1939 usunięty z parafii przez Gestapo i w 1945 roku przez nowych rządzących. Dziś raciborskie elity domagają się przeniesienia jego grobu do Raciborza.

Czytaj dalej
Ślązacy, mniejszość śląska, język śląski
No items found.

Uznano odrębność języka śląskiego!

Rysuje się kuriozalna sytuacja. Wiele wskazuje na to, że wkrótce będziemy mieli na Górnym Śląsku dwie duże mniejszości- niemiecką i śląską. Obie posługują się tym samym językiem i obie odwołują do tych samych tradycji historycznych. Różnią się w zadzie wyłącznie politycznymi liderami. Uchwała polskiego Sejmu w sprawie uznania języka śląskiego może przynieść ze sobą bardzo poważne przesunięcia.

Czytaj dalej