Carl Ulitzka powinien wrócić do domu!

Raciborzanie chcą upamiętnienia duchownego

Carl Ulitzka był w okresie międzywojennym największym moralnym i politycznym autorytetem na Górnym Śląsku. Nie stronił też od ważnych urzędów. Jako przewodniczący górnośląskiej partii Centrum miał długo kluczowy wpływ na życie regionu. Dwukrotnie wygnany z Raciborza. W 1939 usunięty z parafii przez Gestapo i w 1945 roku przez nowych rządzących. Dziś raciborskie elity domagają się przeniesienia jego grobu do Raciborza.

Carl Ulitzka wraz z parafiankami z kościoła św. Mikołaja w Raciborzu Starej wsi
Z archiwum prof. dr hab. Konrada Glombika

Pamięć o Carlu Ulitzce (1873-1953) jest w Raciborzu ciągle żywa. Wspomina się go często w najstarszej dzielnicy miasta, Starej Wsi, gdzie prałat był proboszczem. Był pełnym dobroci duszpasterzem oraz wyśmienitym zarządcą - budowniczym nie tylko kościołów, ale także wielu budynków użyteczności publicznej. 

W ostatnich latach stał się on również obiektem zainteresowania historyków. W czasie plebiscytu był Carl Ulitzka jednym z kluczowych liderów niemieckiego komisariatu, choć nieformalnym. Był również niestrudzonym zwolennikiem koncepcji utworzenia niezależnego od Rzeszy i od Polski, całkowicie suwerennego państwa, Górny Śląsk. Miało to być państwo otwarte na wszystkich, niezależnie od pochodzenia. Miałoby ono gwarantować prawa kulturalne i językowe. Dla Carla Ulitzki najważniejsze było pozyskanie niezależności od centralnych ośrodków władzy. I uzyskanie większego prawa do podejmowania decyzji dotyczących regionu. Ze względu na bogactwa naturalne tej ziemi, ani Polska, ani Niemcy nie chciały się na to rozwiązanie zgodzić. 

Rozwiązaniem kompromisowym okazało się utworzenie nowej, niezależnej Prowincji Górny Śląsk ze stolicą w Opolu. W Raciborzu miał swoją siedzibę prowincjonalny parlament. Utworzenie dalece niezależnej Prowincji było również inicjatywą Ulitzki. 

O ochronę kultury i języka polskiego walczył zresztą również i później, jako poseł katolickiej partii Centrum. W czasach hitlerowskich Ulitzka uchodził za „zdrajcę niemieckiej ojczyzny”. I rzeczywiście został deportowany przez Gestapo w 1939 roku za posługę kapłańską w języku polskim. 

Najbardziej jednak tragicznym było, że ten konsekwentny obrońca polskości został przez polskich patriotów w 1945 roku siłą usunięty z Raciborza. Przepędzony pod groźbą śmierci, opuścił z bólem serca na zawsze tych, których uważał za najbardziej bliskich, czyli parafian z kościoła pw. św. Mikołaja. Zmarł kilka lat później w Berlinie. Do dziś zresztą, bardzo niesłusznie, uchodzi Ulitzka za germanizatora.

Jednym z potomków parafian Starej Wsi jest ks. prof. dr hab. Konrad Glombik. Od wielu lat działa on na rzecz uhonorowania ks. Ulitzki. Ksiądz profesor od lat bezskutecznie zabiegał o nadanie nazwy skrzyżowaniu później nazwanego rondem Solidarności. Nieco rozgłosu nadały sprawie filmy Adriana Szczypińskiego, które przypomniały życiorys Ulitzki szerszemu gronu. Filmy stały się inspiracją do zorganizowania konferencji naukowej na temat tego polityka i duchownego w Muzeum w Raciborzu w październiku ubiegłego roku.

Z okazji rocznicy 150. urodzin Ulitzki oraz 70. jego śmierci, w listopadzie zeszłego roku, Konrad Glombik zainicjował utworzenie komitetu obywatelskiego, którego celem miałoby by być upamiętnienie Carla Ulitzki. Zrzesza on lokalnych społeczników, pośród których znajdują się naukowcy, urzędnicy, radni, ludzie kultury oraz duchowni.

W założeniach działalności Społecznego Komitetu Uhonorowania ks. prałata Carla Ulitzki znajdują się dwa główne punkty. Jednym z nich jest utworzenie skweru wraz z rzeźbą poświęconą imieniu i pamięci ks. Ulitzki. Komitet zamierza również wypełnić ostatnie życzenie Ulitzki, jakim miał być jego grób na Górnym Śląsku. Komitet stara się więc o przeniesie jego prochów z Berlina do Raciborza. Byłaby to również okazja do uroczystego pogrzebu z udziałem starowiejskich parafian.

Nie będzie chyba przesadą stwierdzenie, że Ulitzka był najwybitniejszym raciborzaninem w XX wieku. Tym ważniejszym, że w czasach hitlerowskich ryzykował życie niosąc posługę kapłańska w języku polskim. W tym sensie jest on wspaniałym symbolem polsko-niemieckiego pojednania.

Spotkanie założycielskie społecznego komitetu uhonorowania postaci prałata Ulitzki w Urzędzie Miasta Racibórz, fot. Adrian Szczypiński
Drugie spotkanie na plebanii parafii Mikołaja, gdzie ks. Ulitzka był proboszczem, fot. Adrian Szczypiński
Trzecie spotkanie, fot. Adrian Szczypiński
This is some text inside of a div block.
Autor:
Natalia Klimaschka

Więcej artykułów

Prusacy, Prajzaci, Prajzsko, Hlucinsko, Prajzska Rallye, Rajd Pruski
Geografia
Historia
Kultura
Ludzie
Tożsamość

Prusy jako alternatywa

Autochtoni na Górnym Śląsku najczęściej postrzegają się albo jako Ślązacy, albo jako Niemcy. Państwo Pruskie popadło w zapomnienie i prawie nikt się z nim tu nie identyfikuje. Zupełnie inaczej jest w czeskiej części Górnego Śląska. Tam Państwo Wilhelma II jest dla wielu kluczem do tożsamości. Tradycje te są również aktywnie kultywowane.

Czytaj dalej
Ślązacy, mniejszość śląska, język śląski
No items found.

Uznano odrębność języka śląskiego!

Rysuje się kuriozalna sytuacja. Wiele wskazuje na to, że wkrótce będziemy mieli na Górnym Śląsku dwie duże mniejszości- niemiecką i śląską. Obie posługują się tym samym językiem i obie odwołują do tych samych tradycji historycznych. Różnią się w zadzie wyłącznie politycznymi liderami. Uchwała polskiego Sejmu w sprawie uznania języka śląskiego może przynieść ze sobą bardzo poważne przesunięcia.

Czytaj dalej
Prezydent Jacek Wojciechowicz Razem dla Raciborza
Kultura
Ludzie
Polityka

Kolega Eichendorffa na zebraniu DFK

Kiedy w połowie lat 90-tych Jacek Wojciechowicz był wiceprezydentem Raciborza, odbudował pomnik Eichendorffa w samym centrum miasta. W późniejszych latach kolejni prezydenci nie wykazywali się już takim zrozumieniem dla potrzeb środowisk niemieckich w Raciborzu. Wojciechowicz, który stara się po 30 latach o powtórny wybór na prezydenta, pragnie do tamtych tradycji nawiązać.

Czytaj dalej